Leksykon polskich producentów wózków dziecięcych
Nie sposób opisać wszystkich producentów, którzy na przestrzeni ostatnich 130 lat produkowali wózki w Polsce. Niektóre firmy działały bardzo krótko, inne mimo dłuższej działalności nie zadbały o to, aby został po nich ślad w archiwach. Wiele firm wielokrotnie zmieniało nazwę albo nowi właściciele powoływali się na tradycję wcześniej działającej firmy, choć de facto była to już nowa organizacja. W wielu przypadkach więc wyodrębnienie kolejnych firm jest dość umowne. Szczególnie w okolicach Częstochowy, gdzie istnieje tak wielka sieć powiązań rodzinnych w tej branży, że nawet wprawnemu obserwatorowi często ciężko się odnaleźć.Niestety odchodzą również kolejne pokolenia osób, które zajmowały się produkcją, a dla których praca z wózkami była pasją. Wraz z nimi odchodzi także pamięć o historii produkcji. Nawet w obecnych czasach zebranie danych i skontaktowanie się ze wszystkimi aktualnymi producentami nie jest sprawą łatwą.Podczas rozmowy z Wojciechem Mrocheniem, właścicielem firmy Limak, jednego z największych producentów części do wózków, dowiedziałem się, że kiedyś na liście klientów jego przedsiębiorstwa było około 500 klientów zaopatrujących się w części do wózków. Zdarzało się, że ustawiały się kolejki jak w piekarni, a drobni producenci brali elementy na kilkanaście wózków i po kilku dniach znów wracali na zakupy. Przy tak rozdrobnionym rynku jeśli kilka czy kilkanaście firm kończyło produkcję, miało to śladowy wpływ na całą branżę. Obecnie jednak polskich producentów jest znacznie mniej, a obdzwaniając czy odwiedzając kolejnych, ze smutkiem dowiadywałem się, że w samym 2024 roku kilka firm zdecydowało o zaprzestaniu produkcji.Miałem ambicje opisać w tym rozdziale jak największą ilość firm zarówno tych historycznych, jak i tych, które produkują nadal. Napotkałem jednak wiele trudności. Jeśli chodzi o firmy historyczne, bardzo trudno jest pozyskać dane na ich temat, ponieważ po pierwsze nikt wcześniej nie podejmował się opisu branży w tak szerokim zakresie. Po drugie same firmy nie zadbały o to, by został po nich ślad. Po trzecie ciężko jest szukać w historii firm, które nie miały nawet swojej nazwy, bo, jak wspominam w pierwszym rozdziale, firmom zaczęto przydzielać nazwy dopiero na przełomie lat 80. i 90. XX wieku. Zadziwiające natomiast było dla mnie to, że napotkałem olbrzymie trudności w uzyskaniu informacji od aktualnie działających firm. Ku mojemu zdumieniu kliku producentów, do których udało mi się dotrzeć, nie było w ogóle zainteresowanych opisem ich firmy, nie chcieli bezpłatnej w zasadzie reklamy. Na wiele moich maili z prośbą o informację na temat danej firmy nie otrzymałem nigdy odpowiedzi. Wydawało mi się, że każdy z branży przeżywającej tak ogromny kryzys powinien chętnie skorzystać z bezpłatnej reklamy i możliwości poszerzenia wiedzy w społeczeństwie na temat sytuacji polskich producentów. Niestety w wielu przypadkach nie doczekałem się informacji, co – przyznam szczerze – bardzo mnie zniechęciło.Były też jednak wyjątki i nieliczne firmy, a raczej ludzie z tych firm, którzy entuzjastycznie podeszli do tematu. Opisuję ich szerzej w dalszej części rozdziału Postanowiłem więc, że znacząco okroję ten rozdział w stosunku do wizji, jaką miałem na początku jego pisania. Wierzę jednak, że nawet okrojony pozwoli czytelnikowi uzmysłowić sobie, jak wielkie tradycje ma sektor produkcji wózków dziecięcych w Polsce oraz jak wielu ludziom dawał i daje zatrudnienie. Być może w przyszłości przy kolejnym wznowieniu książki będę chciał rozszerzyć ten rozdział, natomiast na dzień dzisiejszy przedstawiam czytelnikom jedynie niewielki ułamek firm, które udało się opisać.Poniżej w pierwszej kolejności czytelnicy znajdą opisy firm już nieistniejących. W wielu przypadkach okres działalności przypadał na lata międzywojnia, co tylko dowodzi długiej tradycji produkcji wózków dziecięcych w Polsce. Dalej opisuję firmy bardziej współczesne, w większości jeszcze działające. Niektóre z opisanych firm kiedyś produkowały wózki, a następnie zaczęły się specjalizować np. w produkcji podzespołów lub części do wózków i zostały w branży, choć nie produkują już samych wózków. Na marginesie dodam, że właściciele tych firm szczególnie chętnie poświęcali mi czas, co pewnie wynika z tego, że lepiej orientują się w sytuacji branży jako całości niż poszczególni producenci samych wózków. Znajdziemy tu opisy firm produkujących do dziś: zarówno tych mniejszych, jak i tych większych. Niektóre z nich zatrudniają po kilka osób, inne po kilkadziesiąt i więcej. Wszystkie jednak wpisują się w mozaikę polskiej branży produkcji wózków dziecięcych.
Zakład Ślusarsko-Mechaniczny oraz Fuzyjek Dziecinnych
Macieja Ciurzyńskiego 1898 r.
i Wytwórnia Wózków Dziecięcych i Lalkowych L. Ciurzyński
Zakład Ślusarsko-Mechaniczny oraz Fuzyjek Dziecinnych Macieja Ciurzyńskiego powstał w 1898 roku. Zakład mieścił się przy ulicy Warszawskiej w Częstochowie i jest to drugie udokumentowane przedsiębiorstwo z branży, które zaczęło działać jeszcze w XIX wieku. W latach dwudziestych XX wieku zaczął produkować wózki dziecięce. W lutym 1937 roku firma przeniosła się do Poraja, gdzie zatrudniała już 150 pracowników. Zakład funkcjonował z przerwą wojenną do 1951 roku, gdy po śmierci Macieja Ciurzyńskiego został znacjonalizowany przez komunistyczne władze. Tak właśnie powstała jedna z trzech największych fabryk wózków dziecięcych w bloku wschodnim.
W latach trzydziestych przy ulicy Kawiej nr 12/14 w Częstochowie powstał inny zakład produkujący wózki prowadzony przez tę rodzinę – Wytwórnia Wózków Dziecięcych i Lalkowych L. Ciurzyński. L to Longin, syn Macieja, który zdecydował się otworzyć własną działalność gospodarczą. Jego firma niestety również podzieliła losy firmy ojca i została po wojnie znacjonalizowana.
1932 r. Wnętrze fabryki wyrobów metalowych Macieja Ciurzyńskiego. Widoczni m.in.: Stefan Ciurzyński (pierwszy z prawej) oraz Edmund Ciurzyński (na lewo).
Konkon
W roku 1906 powstało przedsiębiorstwo produkujące wózki pod marką Konkon. Właścicielami byli Abraham Kongrecki i Jakub Kon, a fabryka mieściła się w Częstochowie przy ul. Dąbrowskiego 44/46. Wózki firmy można było kupić w Warszawie przy ul. Królewskiej 37. W roku 1939 firma zatrudniała 186 osób. Po wojnie, jak wiele innych, została znacjonalizowana przez władze komunistyczne.
Zdjęcie okładki katalogu firmy Konkon z roku 1939.
Wózek z posuwaczem schodowym – innowacyjnym rozwiązaniem z okresu międzywojennego ułatwiającym pokonywanie schodów.
Wytwórnia Wózków Dziecięcych Teofila Koterby
Wytwórnia Wózków Dziecięcych Teofila Koterby powstała w 1891 roku. Czyni ją to najstarszą udokumentowaną firmą produkującą wózki dziecięce w okolicach Częstochowy. Przedsiębiorstwo funkcjonowało do II wojny światowej, a w 1935 roku zatrudniało 25 pracowników.
Ed – Ka
Edward Kinderman
Firma Edwarda Kindermana rozpoczęła działalność w 1913 roku. Siedziba mieściła się na rogu ulic Wolności i Waszyngtona w Częstochowie. Sklepy firmowe oprócz Częstochowy działały również w Łodzi i Poznaniu. Firma wystawiała się na targach w Poznaniu, a Edward Kinderman jeździł na targi w całej Europie. W roku 1939 firma zatrudniała 128 pracowników. Po wojnie została znacjonalizowana, a jej zasoby zasiliły powstającą państwową fabrykę w Poraju.
Rodzina Głębockich
Nestorem rodziny Głębockich, który zapoczątkował produkcję wózków dziecięcych, był Antoni. W 1935 roku wraz ze wspólnikiem Maksymilianem Chwalbą założył Fabrykę Wózków Dziecięcych i Dla Lalek oraz Łóżek Metalowych „Triumf”. Antoni Głębocki pracował również jako mistrz lakierniczy w firmie Konkon. Po wojnie synowie Jan i Eugeniusz pomagali ojcu w produkcji, w końcu otworzyli własne zakłady. Firma Jana została znacjonalizowana w 1950 roku, a on sam ograbiony przez ówczesne władze komunistyczne z majątku. Przez kilka miesięcy pracował jako kierownik techniczny Wytwórni Wózków Dziecięcych i Lalkowych pod dawną nazwą L. Ciurzyński. W roku 1957 wrócił jednak do prowadzenia własnej działalności i oczywiście zaczął na nowo produkcję wózków. Fabryka znajdowała się przy ulicy Kilińskiego 130 w Częstochowie, a kolejnym pokoleniem, które przejęło biznes rodzinny, był syn Jana, Zbigniew, który produkował wózki do 2022 roku.
Na zdjęciu synowie Antoniego Głębockiego: od lewej Kazimierz, Eugeniusz, Jan, Leszek i Józef. Najmłodszy Józef zginął podczas wojny w Warszawie, a jego ciała nie odnaleziono. Pozostali bracia po wojnie zajmowali się produkcją wózków.
Leon Mrocheń
W tym rozdziale warto z pewnością napisać o panu Leonie Mrocheniu, który miał znajomych w fabrykach w Poraju czy Konkonie i tak zainteresował się produkcją wózków. Zaczął działalność w okolicach Wrzosowej i od początku oprócz wózków produkował również części do nich. Z czasem firma stała się także pierwszym dużym producentem wózków dla lalek. Posiadała własne wtryskarki do tworzyw sztucznych, które po latach trafiły do syna Leona Mrochenia – Wojciecha, założyciela firmy Limak. Obecnie Limak to jeden z największych producentów części do wózków.
Adamex
Firma Adamex została założona w 1992 roku przez Zygmunta Karonia. Od 1999 roku jej siedziba znajduje się w Woli Kiedrzyńskiej na obrzeżach Częstochowy. Obecnie firmą kieruje syn założyciela, Jacek Karoń. Na przełomie lat 90. i 2000. nastąpił dynamiczny wzrost firmy w związku z ekspansją na nowe rynki. Dziś jej produkty są obecne w ponad 40 krajach. Z pewnością pomogło w tym systematyczne uczestnictwo w wielu targach, takich jak Kids’ Time w Kielcach czy Kind + Jugend w Kolonii.
Adbor
Adbor to firma prowadzona przez rodzinę Borowieckich od 1981 roku. Oprócz wózków dziecięcych produkuje również inne akcesoria dziecięce, takie jak huśtawki, wózki dla lalek czy sanki. Jej siedziba i zakład produkcyjny znajdują się w Kamyku koło Częstochowy. Firma posiada duży park maszyn, który umożliwia produkcję szerokiej gamy podzespołów. Produkty przedsiębiorstwa są dostępne na wielu europejskich rynkach zarówno Zachodniej, jak i Wschodniej Europy oraz krajów skandynawskich.
Akjax
Producent wózków dziecięcych Akjax to firma z Rędzin w powiecie częstochowskim. Najbardziej znane modele tej marki to Osis, Axo czy Moi. Obecnie właściciele przebranżowili się i nie produkują już wózków.
Anmar
Pod koniec lat 90. i na początku 2000. niedaleko Częstochowy działała firma Anmar. W okresie swojej świetności była jednym z bardziej znaczących producentów w zagłębiu częstochowskim. Jej zakład produkcyjny znajdował się w Dankowie w gminie Lipie. Większa część produkcji trafiała na eksport, szczególnie na bardzo chłonne rynki wschodnie. Obecnie firma już nie istnieje.
Babyactive
Babyactive, której właścicielem jest Andrzej Wychowaniec, mieści się we Wrzosowej koło Częstochowy. Firma produkuje szeroki wachlarz wózków dziecięcych, a jej flagowymi modelami są wózek Twinni oraz Trippy. Trippy to wózek dla trojaczków lub trojga rodzeństwa z różnicą wieku. Obecnie firma przechodzi dość poważne problemy w związku z kryzysem na rynku. Czy przetrwa, czas pokaże.
Baby Merc
Baby Merc to marka firmy Przemko, której właścicielem jest Przemysław Szymański. Firma istnieje na rynku od 2002 roku. Jej zakład produkcyjny znajduje się w Białej w powiecie kłobuckim. Bardzo udanym i popularnym modelem na polskim rynku był model Faster, który doczekał się kilku wersji i był przez lata udoskonalany.
Bart–Plast
Firma Bart–Plast powstała w 1994 roku. Jej założycielem był Roman Kluba, a od pięciu lat firmę prowadzi jego syn Bartłomiej, który już wcześniej pomagał w rodzinnej firmie. Bart–Plast zaczynał od produkcji podzespołów do wózków dziecięcych, głównie kół. Po kilku latach działalności firma zajęła się również produkcją wózków. Przez lata biznes oparty był na rynku rosyjskim, głównie na segmencie ekonomicznym najtańszych wózków, które firma sprzedawała w bardzo dużych ilościach. Później także zaczęto sprzedaż w średniej półce cenowej. W latach 2015–2016 Bart–Plast zainteresował się rynkami zachodnimi. Wymagało to wprowadzenia innych, bardziej kosztownych konstrukcji wózków. Przedsiębiorstwo uczestniczyło także dwukrotnie w kieleckich targach. Popularna w Polsce stała się wtedy marka Teddy, która obecnie otrzymała drugie życie. W szczycie produkcji firma zatrudniała ok. 30 osób i posiadała dwie własne szwalnie. W tej chwili wózki są nadal eksportowane do Rosji, ale wolumen sprzedaży na ten rynek stanowi niewielki procent tego, co firma osiągała za czasów świetności. Teraz Bart–Plast skupia się głównie na rynkach Unii Europejskiej. Produkuje też wózki dla marek zewnętrznych należących do firm zachodnich. W 2021 roku przedsiębiorstwo prawie zbankrutowało, ale dzięki przemyślanej restrukturyzacji przetrwało na rynku do dzisiaj. Jednym z elementów restrukturyzacji był powrót firmy na ulicę Częstochowską 18 w Waleńczowie. Obecnie, jak mówi Bartłomiej Kluba, firma jest w stanie stabilnego rozwoju.
Na zdjęciu założyciel firmy Roman Kluba. Po jego śmierci stery w firmie przejął syn Bartłomiej.
Bebetto
Bebetto to marka wózków dziecięcych firmy ARO Karoń, która działa na polskim rynku od ponad 30 lat. Jej założycielem był Włodzimierz Karoń. Początkowo produkcja trafiała na rynek polski, ale szybko zaczęła się ekspansja na rynki zagraniczne. Obecnie marka Bebetto jest dostępna niemal we wszystkich krajach UE oraz na Wschodzie. Firma ciągle udoskonala swoje produkty i jest znana z wprowadzania rozwiązań ułatwiających życie rodzicom.
Bexa
Firma Forbaby, która jest właścicielem marki Bexa, mieści się przy ul. Tadeusza Rejtana 6 w Częstochowie. Twórcą marki jest Arkadiusz Łęgowik, który najpierw zajmował się handlem wózkami dziecięcymi innych producentów, a następnie postanowił stworzyć własną markę. Obecnie firma produkuje w Polsce takie modele, jak Ideal, Air, Ultra czy Glamur.
Camarelo S.C.
Camarelo to rodzinna firma założona w 1982 roku. Pierwotnie firma nazywała się Jackpol, od imienia założyciela Jacka Pinisa. Na początku produkowała wózki dla lalek, następnie wózki dziecięce z wiklinową gondolą, ramą klasyczną na pasach i dużymi kołami. Sukces sprzedaży odniosła poprzez produkcję tzw. transformerów z przekładaną rączką z nosidłem. W 2010 roku firmę przejął syn Jacka, Piotr. Wtedy odbył się rebranding marki i od tego czasu jest znana jako Camarelo.
Coletto
Firmę w 2007 roku założyło dwóch członków rodziny mającej już doświadczenie w branży produkującej wózki dziecięce. Ciekawym wózkiem wprowadzonym na rynek w 2009 roku był model Matteo, który obracał się o 360 stopni. Oprócz produkcji w Polsce firma zajmuje się importem części produktów z Dalekiego Wschodu. Przedstawiciele Coletto regularnie wystawiają się również na targach Kids’ Time w Kielcach.
Didibaby
Właścicielem firmy jest Piotr Palacz, który założył działalność w 2009 roku. Początkowo Didibaby specjalizowało się w produkcji wózków gondolowych, następnie firma zaczęła produkcję zestawów 3 w 1. Największy sukces odniosły modele Daytona i Yukon na złotym i miedzianym stelażu, nadal w produkcji jest również model gondolowy Classic na paskach. Poza rynkiem krajowym największymi odbiorcami są rynki Europy Południowej: Hiszpania, Włochy, Francja, a także Węgry i Słowacja.
Darex
Darex to firma produkcyjna założona przez Dariusza Mizerę. Zakład produkcyjny jest zlokalizowany w Gruszewni nieopodal Częstochowy przy drodze do Kłobucka. W niewielkim zakładzie produkowane są wysokiej jakości wózki dziecięce. Klientami firmy są głównie kontrahenci zagraniczni. Jednym z modeli produkowanych przez Darex jest wózek Princess.
Deltim
Deltim był firmą rodzinną z Częstochowy zajmującą się produkcją wózków. Jej znane marki to Amelis, Navington, X-Lander. Firma zapisała się w historii polskich wózków wprowadzeniem ciekawych nowości, np. wózka do biegania. Znaczącą część produkcji zlecała chińskim podwykonawcom i próbowała również zaistnieć na tamtejszym rynku. Seria wózków Amelis była produkowana w Polsce i oferowana także klientom zagranicznym pod ich markami.
Dorjan
Początki firmy Dorjan sięgają 1973 roku. Założycielami firmy byli Jan i Irena Herbst. Właśnie od imienia założyciela oraz córki Doroty wywodzi się nazwa firmy. Dziś to właśnie pani Dorota odpowiada za firmę. Firma słynie głównie z produkcji wózków podwójnych dla bliźniąt, które eksportowane są do wielu europejskich krajów. Produkuje również wózki dla marek zachodnioeuropejskich.
Dada
Dada to marka rodziny Jezierskich. Firma znajduje się w Korczynie koło Krosna, właścicielem jest Tomasz Jezierski. Korzenie rodziny wywodzą się z Częstochowy, gdzie ojciec Tomasza, Tadeusz, był znany z produkowania części do wózków. Tomasz Jezierski pochodzi z Częstochowy, ale zaczął produkować wózki w 1993 roku, gdy mieszkał już na Podkarpaciu. Głównymi odbiorcami firmy są rynki wschodnie.
Junama
Marka Junama powstała w 2013 roku. Był to okres, w którym firma Tako – właściciel brandu – zwiększała swój udział na rynkach Europy Zachodniej. Aby ten proces przyspieszyć, powstała marka Junama, bardziej skrojona pod klienta z rynków zachodnioeuropejskich. Grzegorz Trylski chciał również zostawić po sobie markę nawiązującą do swoich dzieci. Nazwa Junama jest połączeniem pierwszych sylab imion jego dzieci: Julii, Natalii i Mateusza. Cała trójka obecnie pracuje w firmie rodzinnej założonej przez ojca. Produkty pod tą marka były od początku tworzone z materiałów najwyższej jakości, na jakie mogła sobie pozwolić firma. Wózki marki Junama charakteryzują się niebanalnym, bardzo oryginalnym wzornictwem. Kultowy już Junama Diamond, czarny na złotym stelażu, mimo upływu lat sprzedaje się świetnie i robi karierę na kolejnych rynkach. W Europie wózki tej marki sprzedawane są we wszystkich krajach oprócz Finlandii. Poza Europą wózki dostępne są również na Bliskim Wschodzie, w Azji Środkowej, Japonii czy Australii. Obecnie firma wchodzi ze swoimi produktami na rynek Stanów Zjednoczonych. Pojedyncze produkty udało się sprzedać do Korei czy Malezji, a firma poszukuje ciągle nowych rynków. Dynamiczny rozwój spowodował, że od nowej marki nastąpił przeskok do takiej rozpoznawalności, że dystrybutorzy sami zgłaszają się z chęcią współpracy. Junama ma w tej chwili bardzo mocną pozycję na rynku europejskim i mimo młodego wieku jest bardzo rozpoznawalna.
Nazwa Junama jest połączeniem początków imion dzieci Grzegorza Trylskiego: Julii, Natalii i Mateusza. Wózki Junama charakteryzują się unikalnym, innowacyjnym wzornictwem i są produkowane z materiałów najwyższej jakości. Ikoną marki stał się model Junama Diamond z charakterystyczną misą gondoli.
Dymex
Producent wózków dziecięcych Dymex działa na rynku od 1979 roku. Firmę z Częstochowy prowadzi małżeństwo Ryszard i Barbara Dymczyk. Pani Barbara przed założeniem z mężem własnej działalności pracowała w fabryce w Poraju. Obecnie oprócz wózków dziecięcych produkowanych głównie na eksport w firmie wytwarza się wózki dla lalek, śpiworki, rożki czy sanki.
El-Jot
Lech Janeczek od dziecka pomagał w rodzinnej firmie Kajtex, a następnie założył własne przedsiębiorstwo El-Jot, które funkcjonowało w Częstochowie. Panu Lechowi od początku pomagała żona Anna, która koordynowała pracę szwalni, pełniła też funkcję projektantki w firmie, o czym piszę w pierwszym rozdziale. Anna Janeczek była bardzo kreatywna i odpowiadała w firmie za nowe wzory i kolekcje wózków dziecięcych. Państwo Janeczek mieli dwie córki: Iwonę i Agnieszkę, które od roku 1994 angażują się w działalność przedsiębiorstwa. To firma typowo rodzinna, jakich wiele w Częstochowie. Niestety panujący kryzys również jej nie oszczędził i obecnie El-Jot wygasza działalność.
Firkon
Firkon to firma rodzinna powstała w 1987 roku. Założycielem przedsiębiorstwa był Kazimierz Konieczny, a obecnie prowadzą je jego synowie, Mariusz i Grzegorz. Na początku działalności siedziba firmy znajdowała się przy ulicy Traugutta, a od około 20 lat zakład produkcyjny działa przy ulicy Legionów w Częstochowie. Rodzina Koniecznych zaczynała od produkcji na rynek krajowy, następnie rozpoczęła się ekspansja na rynek niemiecki. Obecnie produkcja odbywa się niemal wyłącznie na eksport, a głównymi rynkami są kraje skandynawskie i Europy Południowej.
Gusio
Przedsiębiorstwo Gusio z Popowa założył Ryszard Brzózka, który wraz z żoną prowadzi firmę od 1996 roku. Przez lata przedsiębiorstwo dorobiło się sporego parku maszyn, co pozwala produkować nie tylko wózki, ale również szeroki wachlarz innych artykułów, nie tylko dla dzieci. Jedną z bardziej udanych wózkowych konstrukcji był model Florencja. Oprócz wózków dziecięcych firma produkuje wózki dla lalek, huśtawki i sanki. Te ostatnie obecnie stanowią główny trzon produkcji.
GŻ-Żabik
Kolejną rodzinną firmą w naszym leksykonie jest GŻ-Żabik, częstochowska firma założona przez Grzegorza i Halinę Żabików w 1983 roku. Po śmierci Grzegorza stery w firmie przejął syn Tomasz wraz z matką. Kiedyś firma miała rozbudowaną sieć sprzedaży wózków na rynku polskim, dziś produkuje jeden model – Rocer. Obecnie głównym segmentem produkcji są wózki dla lalek. Przez ponad 40 lat działalności firma dorobiła się dużego parku maszyn, a w szczycie produkcji pracowało w niej prawie 30 osób.
Jarfex
Nazwa Jarfex wzięła się od imion założyciela: Felixa oraz jego syna Jarosława. Felix Kwokowski założył firmę w 1957 roku po powrocie z Francji, gdzie pracował w fabryce wózków. Do dnia dzisiejszego zajmuje się tym fachem już czwarte pokolenie rodziny Kwokowskich. W ostatnich latach firma wyspecjalizowała się w produkcji wózków w stylu retro, ich flagową ofertą jest kolekcja Paris Style.
Olkas
Zygmunt Minkina rozpoczął produkcję wózków dziecięcych w 1957 roku, choć działalnością prywatną zajmował się już od 1947 roku. W 1937 roku urodził się jego pierwszy syn Zbigniew, który po latach z pomocą ojca otworzył kolejną fabrykę wózków. Jednak w tamtych czasach nie miała ona nadanej nazwy komercyjnej. Od młodych lat przy pracy pomagał młodszy syn Baltazar, który ostatecznie przejął firmę po ojcu. Aż do śmierci Zbigniewa firma prowadziła dwie wytwórnie wózków. Baltazar Minkina nazwał założoną przez ojca firmę Olkas. Swego czasu firma zatrudniała ponad 50 pracowników i miała rozbudowaną sieć sprzedaży w Polsce. W pewnym momencie firma przestawiła się na produkcję na rynek wschodni. Było to wygodne rozwiązanie, ponieważ zamiast 6 modeli można było produkować 2. Brak dywersyfikacji rynków okazał się jednak zgubny i firma popadła w kłopoty z powodu problemów z eksportem na Wschód. Przetrwała jednak i nadal działa, a prowadzi ją będący już na emeryturze Baltazar Minkina. Do 2009 roku przedsiębiorstwo produkowało wózki, a obecnie między innymi wytwarzane są akcesoria do wózków, takie jak folie i moskitiery, dzięki czemu cały czas trwa współpraca z innymi producentami. Olkas produkuje również kilka modeli sanek, jak te na zdjęciu.
Sanki firmy Olkas. Unikatowy model sanek z zaokrąglonymi płozami wyjątkowo wysokiej jakości. Firma od 2009 roku nie produkuje już wózków, ale nadal jest obecna w branży. Na sezon zimowy wielu producentów wózków produkuje sanki. Olkas jest również producentem akcesoriów do wózków dziecięcych: folii przeciwdeszczowych czy moskitier.
Kajtex
Firmę Kajtex szeroko opisuję w pierwszym rozdziale książki. Rodzina Janeczków produkuje wózki od 1950 roku, a obecni właściciele, Jarosław i Edyta, są już trzecim pokoleniem producentów. Zakład produkcyjny działa dziś w Częstochowie przy ulicy Huculskiej i mimo kryzysu na rynku nadal ma szeroką ofertę wózków. Zachęcam do przeczytania szczegółowego opisu firmy w rozdziale pierwszym.
Kamala Jerzy
Jerzy Kamala rozpoczął produkcję wózków dziecięcych na początku lat siedemdziesiątych w Prusicku. Ze względu na obowiązujące przepisy nie mógł otworzyć zakładu w Częstochowie. W czasach komunistycznych trzeba było mieć specjalne pozwolenie, aby na danym obszarze móc produkować dane dobra w tym przypadku wózki dziecięce. Z czasem jednak Jerzy Kamala przeniósł produkcję na ulicę Ikara w Częstochowie, gdzie zakład działa do dziś pod nazwą Retrus. Córka Anita Korzekwa założyła firmę Anitex, która jest jednym z kluczowych dostawców podzespołów do wózków dziecięcych w polskiej branży wózkarskiej.
Kunert
Firma Kunert została założona w 1994 roku. Obecnie właścicielami firmy są Marcin Kunert z żoną Marleną. Kontynuują oni wieloletnią tradycję rodziny w produkcji wózków dziecięcych. Kunert stawia sobie ambitne cele ekologiczne i z dumą podkreśla, że produkuje w Europie. Zakład produkcyjny znajduje się w Borowiance w powiecie Kłobuckim niedaleko Częstochowy.
Mikado
Korzenie firmy Mikado sięgają 1946 roku, kiedy ojciec obecnego właściciela Krzysztofa Latajki, Leon, rozpoczął w Ostrowie Wielkopolskim produkcję wózków dziecięcych. To typowa firma rodzinna, w której pracowali bracia założyciela, a następnie jego synowie. Firma kilka lat temu zaprzestała produkcji wózków pojedynczych i skoncentrowała się na niszy ekonomicznych wózków dla bliźniąt. Tak powstał wózek Goldstar, który okazał się hitem sprzedażowym na rynkach Unii Europejskiej i w krajach byłego ZSRR.
Mikrus
Początki firmy sięgają roku 1974, a jej założycielem był Stanisław Kucharczyk. W 2002 roku stery firmy przejęło trzech jego synów i powstała spółka. Mikrus to typowo rodzinna firma, która oprócz wózków dziecięcych produkuje akcesoria, leżaczki-bujaczki, wózki dla lalek, a także produkty sezonowe, takie jak leżaki ogrodowe. Produkcja przeznaczona jest głównie na rynki zagraniczne, do niedawna ok. 70% sprzedaży odbywała się na Wschodzie. Firma jako pierwsza wprowadziła kilkanaście lat temu amortyzator sprężynowy boczny w wózkach dziecięcych.
Milu Kids
Firma Milu Kids istnieje od 2016 roku. Założycielami firmy są ojciec i syn – Alojzy i Łukasz Szczerba. Firma ma rozwiniętą sieć sprzedaży w Polsce, jednak większość produkowanych wózków eksportuje na rynki zagraniczne. Pierwszym wyprodukowanym wózkiem był model Starlet, który do dzisiaj, już w kolejnej odsłonie, cieszy się dużym zainteresowaniem wśród młodych rodziców. Strategią firmy przy wchodzeniu na rynek było zaprezentowanie unikalnej stylistyki, której dotychczas brakowało.
Rafpol
W 2006 roku Rafał Pietrzak założył spółkę produkującą wózki dziecięce wraz z synami Piotrem i Krzysztofem. Przedsiębiorstwo produkcyjne znajduje się w Gruszewni nieopodal Częstochowy. Od początku firma poza produkcją na rynek polski eksportuje wózki na rynki Unii Europejskiej. Aby ułatwić ekspansję na rynki zachodnie, powstała marka Baby Lux, pod której brendem powstaje kilka modeli wózków eksportowanych do wielu państw Europy Zachodniej.
Retrus
Retrus to firma z Częstochowy, której siedziba mieści się na ulicy Ikara. Korzenie firmy sięgają lat siedemdziesiątych i działalności Jerzego Kamali. Obecnie firma prowadzona jest przez Andrzeja i Ilonę Długoszów. Wózki firmy Retrus wyróżniają się nieprzeciętnym designem, które, jak możemy przeczytać na stronie internetowej, „często są wynikiem inspiracji naturą oraz czerpania z tradycyjnych ręcznych technik”. Firma jest mniej znana na rynku polskim, a wózki produkowane są głównie na eksport.
Riko
Riko to polska marka z wieloletnią tradycją. Jej wózki produkowane są w Kłobucku koło Częstochowy. W roku 2024 marka przeszła rebranding i pokazała na targach Kids’ Time w Kielcach wózki w nowej odsłonie, między innymi bardzo ładnie wykończone modele Velar i Cava. Riko w 2024 roku pokazało swoje modele również w Kolonii na targach Kind + Jugend, największych targach produktów dziecięcych w Europie.
Roan
Roan to producent bardzo znanych polskich wózków dziecięcych, który działa na rynku od 1970 roku. Firma należy do rodziny Piechów. Wcześniej prowadził ją ojciec Wiesław Piech, dziś firmą zarządzają jego dzieci, Robert i Aneta. Wysoka jakość wózków Roan wynika między innymi z bogatego parku maszynowego i dość unikatowych jak na polskie warunki możliwości samodzielnego produkowania większości elementów wózka, dzięki czemu cały proces produkcji jest pod stałą kontrolą.
Słaro
Firma Słaro istnieje od 1973 roku. Siedziba firmy znajduje się we wsi Kopiec w gminie Kłobuck w powiecie częstochowskim. Wózki tego producenta są mało znane na rynku polskim, natomiast są wysyłane do wielu krajów Europy. Firma produkuje szeroki wachlarz modeli, które można znaleźć na jej stronie internetowej, w tym również wózki dla dwójki dzieci.
Sojan
Firma Sojan to przedsiębiorstwo rodziny Sołtysiaków. Jego założycielem był w 1979 roku inż. Jan Sołtysiak, który do dziś prowadzi firmę wraz z żoną. Pomaga im syn Mariusz. Jana i Mariusza można spotkać na różnego rodzaju imprezach targowych w wielu europejskich krajach. Wózki produkowane przez firmę wyróżniają się ciekawym wzornictwem i są eksportowane do licznych krajów europejskich.
Stanisław
Stanisław Trylski to ojciec Grzegorza Trylskiego, założyciela marek Tako i Junama. Z początku przedsiębiorstwo produkowało parasole, ale kiedy rozpoczął się duży import parasoli z Chin, trzeba było się przebranżowić. Za sugestią Zygmunta Polaka (którego działalność jest szerzej opisana w rozdziale pierwszym) właściciel postanowił spróbować sił w produkcji wózków dziecięcych. I tak w 1992 roku firma zaczęła działalność w tej branży. Drugi syn Stanisława, Zbigniew, również zajmował się wytwarzaniem wózków, a w firmie syna Grzegorza pracuje troje wnuków, które kontynuują rodzinną tradycję.
Tutek
Tutek to kolejna rodzinna firma w naszym zestawieniu. Powstała w 1973 roku, kiedy na świat przyszedł syn Edwarda Tutkowskiego, doświadczonego stolarza. Narodziny potomka były inspiracją do wyprodukowania wózka. Pierwszy model nazwano „Piotruś” i tak powstała tradycja nazywania kolejnych modeli imionami dzieci. Wózki Tutek są eksportowane do wielu krajów, nawet pozaeuropejskich. Siedziba firmy mieści się w miejscowości Stromiec w województwie mazowieckim, pomiędzy Radomiem a Warszawą.
Wiejar
Założyciel firmy Wiesław Ciapaj prowadził warsztat samochodowy od 1975 roku, ale ze względu na pogorszenie koniunktury postanowił się przebranżowić. Wraz z zięciem Jarosławem rozpoczęli produkcję wózków dziecięcych, do dziś w przedsiębiorstwie pracuje kilkoro członków rodziny. Było to na przełomie lat 80. i 90. Firma od początku działa w Łobodnie koło Częstochowy, posiada doświadczony zespół pracowników. Wiejar ma stałych klientów w krajach Unii Europejskiej, którzy są odpowiedzialni za większość obrotów firmy.
Tako
Firma Tako powstała w 1989 roku na bazie niedużej firmy produkcyjnej. Założyciel firmy Grzegorz Trylski pracował w firmie Stanisław u swojego ojca, ale pragnął się usamodzielnić. Zaczynał jeszcze na ulicy Sępowej w malutkim pomieszczeniu przy firmie swojego ojca, ale szybko przeniósł się na ulicę Konwaliową. W 1995 roku firma przeniosła się na ulicę Artyleryjską, co miało związek z rozwojem produkcji. W roku 1998 produkcja sięgała już 500 sztuk wózków parasolkowych i wielu innych wyrobów dziennie, a wynajęty obiekt miał już około 3000 m2. Natomiast w 2004 roku firma przeniosła się na ulicę Jagiellońską do nowo wybudowanej siedziby. Na przełomie wieków pojawiły się modele z przekładaną rączką Julia i Natalia, nazwane od imion córek właściciela. W tym czasie wózki zaczęły być eksportowane na Ukrainę, do Czech i Słowacji, a także zaczęła się już sprzedaż do Niemiec. W 2002 roku produkcja wózków z przekładaną rączką osiągnęła poziom ok. 500 sztuk dziennie. Trwały już wtedy prace nad legendarnym modelem Tako Jumper, który wszedł do sprzedaży w 2004 roku. W szczytowym okresie produkcji, w roku 2006, firma produkowała 630 wózków Jumper dziennie, a do tego nadal bardzo dobrze sprzedawał się wózek z przekładaną rączką. W tym czasie przedsiębiorstwo zatrudniało 560 osób i korzystało jeszcze z usług firm zewnętrznych. Osiągnięcie takiego poziomu produkcji umożliwiła odważna polityka rozwoju prowadzona przez właściciela. W 2003 roku Grzegorz Trylski wraz z pracownikami wybrał się na pierwsze targi do Moskwy, co otworzyło przed firmą olbrzymi rynek rosyjski. Teraz produkty Tako są dostępne w kilkudziesięciu krajach. W roku 2024 na targach w Kielcach firma obchodziła 35-lecie działalności.
Legendarny wózek Tako Jumper, pierwszy wózek z obrotowymi kołami. W szczycie sprzedaży produkcja tego modelu wynosiła 630 sztuk dziennie. Firma Tako jest znana z wielu innowacyjnych rozwiązań, takich jak pierwszy wózek z przekładaną rączką czy z obrotowymi kołami. Firma jest również jednym z liderów, jeśli chodzi o wzornictwo wózków dziecięcych, a właściciel, Grzegorz Trylski, jest uznanym w środowisku projektantem wózków.
Zagma
To firma z Białej koło Częstochowy. Jej założycielami w 1983 roku byli Grażyna i Adam Zarębscy. Po 27 latach firmę przejęło kolejne pokolenie producentów, Paweł i Małgorzata Lechowscy. Oprócz wózków wielofunkcyjnych w portfolio firmy znajdował się również wózek typowo spacerowy Sport. Z końcem czerwca 2024 roku firma zakończyła działalność, posiada jednak możliwość wznowienia produkcji, jeśli zmieniłaby się sytuacja rynkowa.